ایران و مسألۀ آپارتاید علمی

Published at 5 ماه ago

سخنرانی مقصود فراستخواه در کتابخانه ملی

27 بهمن 1404

بدون استقلال دانشگاهی، مبارزه با تبعیض علمی ناقص می‌ماند

مقصود فراستخواه در این نشست با قدردانی از سخنان امیرخانی، بر ضرورت «انصاف علمی» تأکید کرد و گفت: «علم بنا به سرشت خودش جهانی و بین‌المللی است؛ علم ثروت مشاع بشری است و بخشی از هنجارهای علم‌ورزی، جهانی اندیشیدن و مشارکت در جامعه علمی جهانی است.» وی افزود: «اگر می‌خواهیم درباره آپارتاید علمی سخن بگوییم، باید از خودمان هم بپرسیم سهم ما در ایجاد یا رفع تبعیض چه بوده است.»

وی با اشاره به چالش‌های درونی نظام آموزش عالی اظهار کرد: «این وجاهت منطقی ندارد که همه مشکلات را به بیرون نسبت بدهیم و سیاست‌ها و ساختارهای خودمان را نادیده بگیریم. ما باید ببینیم در جذب هیئت علمی، در توزیع فرصت‌ها و در دسترسی به منابع تا چه اندازه عدالت را رعایت کرده‌ایم.» فراستخواه تأکید کرد که تبعیض و «دیگری‌سازی» در سطوح مختلف می‌تواند به بازتولید نابرابری علمی بینجامد.

این استاد جامعه‌شناسی آموزش عالی با بیان اینکه «دانشگاه باید بخشی از زنجیره ارزش جهانی علم باشد»، افزود: «اگر دانشگاه ایرانی نتواند در شبکه‌های علمی بین‌المللی عضو شود، همکاری مشترک داشته باشد و استاد راهنمای مشترک تعریف کند، از جریان جهانی علم عقب می‌ماند.» وی استقلال دانشگاهی را شرط اصلی توسعه علمی دانست و گفت: «بدون استقلال دانشگاه، دیپلماسی علمی شکل نمی‌گیرد و امکان تعامل پایدار با جهان فراهم نمی‌شود.»

فراستخواه در پایان با اشاره به ضرورت بازنگری در سیاست‌های کلان آموزشی تصریح کرد: «برای مقابله اخلاقی با آپارتاید علمی، باید ابتدا تبعیض‌های درونی را ببینیم و اصلاح کنیم. اگر ساختارها اجازه ندهند دانشگاه‌ها چابک و مستقل عمل کنند، نمی‌توان انتظار داشت که در سطح بین‌المللی از عدالت علمی دفاع مؤثر داشته باشیم.»

فایل صوتی:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *